CAL User vs Device: która licencja dostępowa Windows Server
Kiedy User CAL, kiedy Device CAL: jak prawidłowo obliczyć liczbę i wybrać korzystniejszy wariant dla swojej firmy.
Device CAL
Windows Server
RDS CAL
CAL (Client Access License) to licencja dostępowa wymagana przez Microsoft dla każdego użytkownika lub urządzenia łączącego się z Windows Server lub usługami RDS (Remote Desktop Services). Wybór między User CAL a Device CAL to decyzja finansowa: właściwy wariant może znacznie obniżyć koszt licencjonowania.
Czym jest CAL, po co w ogóle
CAL: podstawy
Licencja serwera (np. Windows Server 2022 Standard) uprawnia tylko do uruchomienia serwera. Każde urządzenie lub osoba, która się z nim łączy, musi mieć osobną licencję dostępową: CAL. Bez niej praca z serwerem jest niezgodna z licencją Microsoft.
Dwa rodzaje CAL
- User CAL: przypisana do konkretnej osoby. Ta osoba może łączyć się z dowolnej liczby urządzeń.
- Device CAL: przypisana do konkretnego urządzenia. Z tego urządzenia może korzystać dowolna liczba użytkowników.
Nie można mieszać User i Device CAL dla tego samego serwera (w ramach tego samego licencjonowania). Trzeba wybrać jeden model.
Tabela porównań: User CAL vs Device CAL
| Cecha | User CAL | Device CAL |
|---|---|---|
| Podstawy licencjonowania | ||
| Co się licencjonuje | Osoba (użytkownik) | Urządzenie (komputer, terminal) |
| Ile urządzeń może używać osoba | Dowolna liczba | Tylko z licencjonowanego urządzenia |
| Ile osób może korzystać z urządzenia | Tylko licencjonowany użytkownik | Dowolna liczba |
| Liczbę CAL określa | Liczba użytkowników | Liczba urządzeń |
| Kiedy korzystniejszy | ||
| Pracownicy mobilni / praca zdalna | User CAL: pracownik łączy z laptopa, telefonu, komputera domowego | Device CAL wymagałby licencji na każde urządzenie |
| Stanowiska zmianowe / rotacyjne | User CAL na każdą osobę: więcej ludzi = więcej CAL | Device CAL: 1 CAL na stanowisko, używa wiele osób |
| Mało urządzeń, dużo użytkowników | Więcej CAL (per osoba) | Mniej CAL (per urządzenie) |
| Mało użytkowników, dużo urządzeń | Mniej CAL (per osoba) | Więcej CAL (per urządzenie) |
| Zewnętrzni kontrahenci, sezonowi pracownicy | User CAL: tylko dla faktycznie łączących się osób | Device CAL może nie pasować do nieregularnego dostępu |
| Zastosowania | ||
| Biuro, każdy ma swój komputer | User lub Device: porównaj liczby | User lub Device: porównaj liczby |
| Sklep, magazyn (terminal na zmianach) | Drożej: licencja na każdą osobę z 3 zmian | 1 Device CAL na terminal niezależnie od liczby pracowników |
| Praca zdalna (home office, VPN, RDP) | User CAL: osoba łączy z różnych miejsc | Każde urządzenie domowe musiałoby mieć Device CAL |
Jak obliczyć: prosta zasada decyzyjna
Jeśli użytkowników < urządzeń → User CAL.
Jeśli urządzeń < użytkowników → Device CAL.
Urządzeń: 40. Użytkowników: 20.
Wynik: 20 × User CAL (mniej licencji niż 40 × Device CAL)
Urządzeń: 5. Użytkowników: 30.
Wynik: 5 × Device CAL (mniej licencji niż 30 × User CAL)
Urządzeń: 10. Użytkowników: 10.
Wynik: oba wychodzą tak samo, wybierz User CAL (elastyczność przy home office)
RDS CAL vs standardowy CAL Windows Server
Windows Server CAL (standardowy)
Wymagany przy dostępie do podstawowych usług serwera: pliki, drukarka, sieć, AD. Każdy użytkownik lub urządzenie łączące się z Windows Server potrzebuje tego CAL.
RDS CAL (Remote Desktop Services)
Wymagany dodatkowo do standardowego CAL, gdy użytkownicy łączą się przez Remote Desktop (pulpit zdalny). RDS CAL umożliwia sesję pulpitu zdalnego. Bez niego RDS jest dozwolone tylko dla 2 jednoczesnych połączeń administracyjnych.
Co wybrać: podsumowanie
Terminale, kasy, zmianowcy: mało urządzeń, dużo ludzi → Device CAL, licencja idzie za urządzeniem.
Używasz pulpitu zdalnego (RDP) → potrzebujesz Windows Server CAL + RDS CAL.
Często zadawane pytania
Czy mogę mieszać User CAL i Device CAL na jednym serwerze?
Nie. Microsoft wymaga wyboru jednego modelu licencjonowania dla danego serwera. Można jednak stosować różne modele dla różnych serwerów w tej samej organizacji, jeśli jest to uzasadnione.
Ile CAL potrzebuję dla 10 pracowników korzystających z RDS?
Minimalnie 10 × Windows Server CAL + 10 × RDS CAL (User). Jeśli pracownicy łączą się z więcej niż jednego urządzenia, User CAL jest wygodniejszy: nie musisz licencjonować każdego urządzenia.
Czy CAL jest przywiązany do konkretnej wersji Windows Server?
CAL jest wydawany dla konkretnej wersji (np. Windows Server 2022 CAL), ale licencje CAL są kompatybilne z serwerami tej samej lub starszej wersji. CAL 2022 pokrywa dostęp do serwerów 2022, 2019, 2016. Warto wybrać najnowszą wersję CAL.
Czy klienci zewnętrzni (np. klienci sklepu online) potrzebują CAL?
Nie, jeśli dostęp jest przez publiczny interfejs (strona www, API). CAL wymagany jest przy bezpośrednim dostępie do serwera (RDP, pliki, AD). Dla usług publicznych istnieje opcja External Connector, osobny produkt licencyjny.